Om pabo en lerarenopleidingen extra handvatten te geven voor het werven en opleiden van meer allochtone studenten heeft het SBO succes- en faalfactoren van projecten voor meer culturele diversiteit in kaart gebracht.
Lerarenopleidingen voor vo en mbo
Hier vindt u informatie over de lerarenopleidingen voor toekomstige docenten in het vo en mbo. Door de bundeling van publicaties, cijfers, projecten en praktijkvoorbeelden, krijgt u een overzicht van de ontwikkelingen en trends die zich voordoen bij de eerstegraads en tweedegraads lerarenopleidingen.
Publicaties
Actueel
Trends in cijfers
Praktijkvoorbeelden
Instrumenten
Projecten
Bij de aanvang van het eerste studiejaar aan lerarenopleidingen is een derde deel van de uitvallers voorspelbaar. Uitvallers zijn herkenbaar omdat zij zich minder oriënteren, laat hun studie kiezen en lagere verwachtingen van opleiding en eigen prestaties hebben. Dat blijkt uit de studie ‘Studiesucces en studieuitval bij eerstejaars in de hbo-onderwijsopleidingen’ van SBO.
Een vergelijking van lerarenopleidingen in verschillende landen met betrekking tot studieduur, stages, toelatingscriteria en opleidingsmodellen. Meestal bestaan er in een land verschillende soorten lerarenopleidingen. Universiteiten, hogescholen en private instanties verzorgen de lerarenopleidingen. Alhoewel tussen de verschillende curricula veel variaties bestaan, bieden de landen wel dezelfde vakken aan.
Het ministerie van OCW, de VSNU en de HBO-raad hebben in 2005 afgesproken een gezamenlijke inspanning te verrichten om de kwaliteit van de lerarenopleidingen te verhogen. De afspraken zijn vastgelegd in de Beleidsagenda lerarenopleidingen 2005-2008. De Inspectie van het Onderwijs heeft in de tweede helft van 2007 onderzocht hoe tot op dat moment invulling is gegeven aan de gemaakte afspraken.
Het doel is meer en beter opgeleide leraren om het kwantitatieve en kwalitatieve lerarentekort aan te pakken. De agenda is gebaseerd op drie bronnen: Actieplan Leerkracht van Nederland, Beleidsagenda Lerarenopleidingen 2005-2008 en gesprekken tussen staatssecretaris van Bijsterveldt en leraren, studenten, lerarenopleiders en sociale partners in het onderwijs.
In het licht van de lerarentekorten wilde het SBO weten hoe je meer leerlingen warm maakt voor de lerarenopleidingen en voortijdige studie-uitval voorkomt. Leerlingen van het voortgezet onderwijs vragen zich vaak onvoldoende af of de keuze voor het leraarsvak wel aansluit bij hun identiteit, wensen en toekomstplannen. Ook wegen ze de baanzekerheid van het beroep nauwelijks mee. Het vak alvast in de praktijk ervaren ondersteunt hen in het maken van een bewuste keuze.
Het SBO wilde weten waarom 43 procent van de allochtone studenten ten opzichte van 27 procent van de autochtone student na een jaar de studie staakt. Risbo van de Erasmus Universiteit Rotterdam voerde het onderzoek uit. Net als autochtonen hebben alolochtone studenten twee belangrijke redenen: een verkeerde studiekeuze en de opleiding zelf viel tegen. Daarnaast voelen allochtonen zich minder thuis op de opleiding.
Het advies 'Kwaliteitsborging van het eindniveau van aanstaande leraren' gaat over de kwaliteit van de lerarenopleidingen. De Onderwijsraad doet enkele aanbevelingen die moeten leiden tot versterking van het vertrouwen van de samenleving in deze kwaliteit.
De Onderwijsraad buigt zich in het advies 'De weg naar de hogeschool' over de aansluiting tussen middelbaar en hoger beroepsonderwijs. De uitval van mbo’ers in het hoger beroepsonderwijs (inclusief overstappen naar een andere studie) is aan de hoge kant en het rendement aan de lage kant. Dit geldt ook indien we alleen kijken naar de pabo en de tweedegraads lerarenopleiding.
In hun zoektocht naar oplossingen voor de tekorten op de onderwijsarbeidsmarkt presenteren de Amsterdamse lerarenopleidingen twee nieuwe publicaties. Met uitkomsten van onderzoek, expertmeetings en interviews, uitgevoerde trainingen, en aanbevelingen en tips om uitval van beginnende leraren te voorkomen.
Het blijkt bijzonder lastig allochtone studenten aan te trekken en vooral te behouden. De uitval is enorm, wat veel te maken heeft met het gebrek aan goede stageplekken. De Rotterdamse pabo’s en lerarenopleiding hebben een project uitgevoerd om hier iets aan te doen.
In 2011 krijgt een nieuwe groep veelbelovende, pas afgestudeerde academici de kans om deel te nemen aan het tweejarige traject Eerst de Klas voordat zij hun carričre voortzetten in het onderwijs of in het bedrijfsleven.
Op dit moment laat het SBO op acht lerarenopleidingen een toets testen die op tijd signaleert of een aankomende student een verkeerde studiekeuze heeft gemaakt of extra studiebegeleiding nodig heeft. Dit 'uitvalinstrument' is waarschijnlijk vanaf juni 2011 beschikbaar voor alle lerarenopleidingen.
De educatieve minor lijkt erin te slagen om studenten te interesseren in een baan in het onderwijs, zo blijkt uit het evaluatierapport ‘een nieuwe route naar het leraarschap’.
Op 9 november organiseerden Hogeschool Utrecht, Windesheim Flevoland, Hogeschool van Amsterdam, Inholland Hogeschool en Windesheim het derde Meesterschapsdebat.
In haar proefschrift onderzoekt Nataša Pantić het concept docentcompetenties als basis voor de lerarenopleiding, waarbij aandacht besteed wordt aan de voorbereiding van docenten op hun rol als overdrager van normen en waarden en als innovator.
Het studierendement van de lerarenopleidingen voor het primair onderwijs ligt hoger dan in het totale hbo, maar in het tweedegraads gebied is het rendement juist lager. Dit geldt met name voor de talenopleidingen.
Bij de verschillende hbo-lerarenopleidingen vallen in het algemeen minder studenten uit dan in het totale hbo. Bij de talenopleidingen vallen relatief veel studenten voortijdig uit.
Het SBO heeft de gegevens van vooraanmeldingen geanalyseerd om in kaart te brengen hoeveel studenten zich tot en met mei 2010 hebben aangemeld (let op: niet ingeschreven) voor een lerarenopleiding. Daarnaast is gekeken hoe deze aantallen zich verhouden tot enerzijds voorgaande jaren en anderzijds de uiteindelijke instroom in de lerarenopleidingen.
De informatie over het opleidingsniveau van leraren in het voortgezet onderwijs betreft een indeling van de leraren naar hoogst genoten opleiding in de periode 2001-2005 en naar leeftijd in 2004. Verder wordt een indeling naar hoogst genoten opleiding van de instroom in het voortgezet onderwijs in 2001 en 2003 gegeven.
Een analyse van het beroepsrendement van gediplomeerden aan lerarenopleidingen voor het primair en voortgezet onderwijs tussen 1995 - 2005. Daarbij is specifiek gekeken naar geslacht, etniciteit, soort lerarenopleiding en regio.
Hbo-lerarenopleidingen leiden bijna evenveel eerstegraadsleraren op als de universitaire lerarenopleidingen
Procentueel gezien klopt het dat dat de eerstegraadslerarenopleiding van het hbo voornamelijk bestaat uit gymleraren, maar de laatste jaren zie je echter ook een toename van de instroom in de eerstegraadsopleiding van de andere vakgebieden.
In de deze factsheet is weergegeven hoe de instroom zich ontwikkelt bij verschillende vakkenclusters van vakken die gegeven worden in het voortgezet onderwijs.
Hoewel er deels al lerarentekorten zijn en deze tekorten naar verwachting de komende jaren zullen toenemen, zijn er nog steeds flink wat studenten ingeschreven aan deze opleidingen.
Tien basisscholen, pabo’s en lerarenopleidingen kregen via OCW vanuit het ‘Breed Initiatief Maatschappelijke Binding’ (BIMB) een financiële prikkel voor het bevorderen van ‘meer kleur voor de klas’. Dat leverde een serie beschrijvingen van goede praktijkvoorbeelden op.
Het Zeldenrust-Steelantcollege in Terneuzen werft al enige jaren docenten in België en is daar zeer enthousiast over. Momenteel is meer dan 10 procent van de docenten afkomstig uit Belgie. Studenten van de lerarenopleiding uit Gent lopen er stage en leren zo de school kennen.
Afgestudeerden met een educatieve minor worden bevoegd om in de onderbouw van HAVO en VWO alsmede VMBO-T voor de klas te gaan staan. Dit initiatief biedt een logisch antwoord op een klemmende vraag van scholen voor voortgezet onderwijs. Twentse WO en VO-experts zetten uiteen hoe zij dit in hun regio tot een succes maken.
Studenten aan een lerarenopleiding worden steeds vaker opgeleid in de praktijk. Dat betekent dat zij een groot deel van hun opleiding doen in de school. Voor de instelling biedt het opleiden van studenten een nieuwe uitdaging waarvan zij veel kunnen leren.
Het resultaat van het project van de Hogeschool Utrecht en 6 vo-scholen is een vorm van personeelsbeleid en onderwijsbeleid voor innovatieve scenario 3 of 4 scholen voor havo en vwo waarbij het opleiden in de school en het educatief partnerschap tussen opleiding en school centraal staan. Hiermee worden zowel de zittende als nieuwe docenten op bachelor- en masterniveau bediend.
Via deze website kunt u de kennisbases voor de lerarenopleidingen basis- en voortgezet onderwijs doorzoeken en downloaden. Een kennisbasis bevat de beschrijving van de kennis die de leraar aan het einde van zijn of haar opleiding minimaal moet hebben.
Leerkracht in Beeld is een site met uiteenlopende zelfevaluatie-instrumenten die (aankomende) leraren po, vo en mbo kunnen helpen bij verdere ontwikkeling. Dit alles met maar een doel: leraren krijgen makkelijker een beeld van zichzelf.
Een training voor praktijkbegeleiders van stagescholen bereidt deze mentoren voor op het goed begeleiden van de allochtone studenten. In een trainingsboek voor docenten van lerarenopleidingen staan handreikingen voor het verwerven van interculturele competenties.
De Hogeschool Driestar-Educatief te Gouda heeft met subsidie van het SBO en in samenwerking met Octaaf een minor Onderwijskundig Leiderschap voor po en vo ontwikkeld.
Versterken van het concept Opleiden in de School in Rotterdam door het realiseren van een cluster van (academische) opleidingsscholen dat voldoet aan het keurmerk van OC&W. Het cluster biedt daarmee een structurele opleidingsinfrastructuur met een regionale uitstraling voor MBO-4 onderwijsassistenten, educatieve minoren, associate-degree-, tweede- en eerstegraadsstudenten.
Ontwikkelen van een raamwerk van een (ideaal) begeleidingsprogramma voor ‘een goede start’ als feedbackinstrument voor scholen voor hun eigen begeleidingsprogramma. Het is een handreiking voor scholen om te checken of ze de goede dingen doen.
Faciliteren van professionaliseringstrajecten om de school en (on)bevoegde docenten in staat te stellen de tweede- of eerstegraadsbevoegdheid te halen of een traject tot het behalen van een certificering voor de functie van vakdidactisch expert, vakcoach of docentonderzoeker.
De nieuwe leerroute ‘Meester in je vak’ is het antwoord van hogeschool Driestar educatief op de groeiende tekorten aan hoogopgeleide leraren in het voortgezet onderwijs.Het doel is de instroom van docenten voortgezet onderwijs structureel te vergroten door een traject voor vwo-leerlingen, waarin zij een universitaire studie combineren met een tweedegraads lerarenopleiding.
