sbo Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt

‘Met gemeenten meer personeel in het onderwijs’

Scholen zijn, na het verdwijnen van de Melkert- en ID-banen, huiverig om weer veel tijd en energie te investeren in (tijdelijk) ondersteunend personeel en combinatiefuncties. Toch is het de moeite waard om te kijken naar de huidige mogelijkheden, die zowel scholen als werkzoekenden interessante perspectieven bieden. Dat was de rode draad van de discussie tijdens de netwerkbijeenkomst ‘Met gemeenten meer personeel in het onderwijs’ op 15 januari in Eindhoven.
Om scholen en gemeenten nader te informeren en de gelegenheid te bieden tot uitwisseling met de staatssecretarissen van OCW en SZW, organiseert het SBO vier netwerkbijeenkomsten. Bij de bijeenkomst op 15 januari in Eindhoven waren de staatssecretarissen Marja van Bijsterveldt (OCW) en Jetta Klijnsma (SZW) aanwezig. Tijdens de afsluitende netwerklunch maakten vertegenwoordigers van scholen en gemeenten enthousiast gebruik van de mogelijkheid om contacten te leggen of uit te diepen.

Vier regelingen

In haar opening haalt dagvoorzitter Hester Macrander vier verschillende regelingen aan waarmee scholen en gemeenten samen kunnen zorgen voor extra personeel in het onderwijs: participatieplaatsen, loonkostensubsidies, de veelal goed opgeleide niet-uitkeringsgerechtigde werkzoekenden (Nuggers) en personeel in combinatiefuncties.

Eindhoven: combinatiefuncties

Het woord is aan de Eindhovense onderwijswethouder Marriët Mittendorff. Zij vertelt dat haar gemeente vooral de mogelijkheden van de combinatiefunctie omarmt. Omdat Eindhoven in projecten graag zoveel mogelijk doelstellingen combineert en de combinatiefunctie de gemeente daartoe heel goed in staat stelt. Om kinderen tot 18 jaar te stimuleren meer te sporten, zet Eindhoven combinatiefunctionarissen in. Zij ontlasten de leerkracht door sportlessen te geven of verzorgen naschoolse sportactiviteiten. Gebiedsgerichte combinatiefunctionarissen bekijken per stadsdeel welke sportvoorzieningen daar gewenst zijn en als ‘sportspecifieke’ combinatiefunctionarissen heeft Eindhoven drie coryfeeën, onder wie Olympisch schaatskampioen Chris Witty, aangetrokken om kinderen enthousiast te maken voor hun sport. Eindhoven breidt de activiteiten uit op het gebied van cultuur, zoals theater en streetdance.
Eindhoven heeft ervoor gekozen om het werkgeverschap voor deze combinatiefuncties bij de gemeente te beleggen. Dat biedt stabiliteit voor zowel de functionaris als de school. De gemeente zegt dus niet: de bijdrage vanuit de gemeente is afgelopen, nu moet de school het zelf maar opknappen.
Mittendorff raadt scholen aan om essentiële functies, zoals klassenassistent of conciërge, zoveel mogelijk structureel in de formatie op te nemen.

Participatieplaatsen

Tijd voor een vraaggesprek met de beide staatssecretarissen. Als voormalig wethouder van Cultuur en Financiën heeft de kersverse staatssecretaris Jetta Klijnsma ook ervaring met de gemeentelijke kant van de medaille. Zij benadrukt dat de scholen die energie steken in het inwerken van mensen die op enige afstand van de arbeidsmarkt staan, daar ook veel voor terugkrijgen.
Ook wanneer je iemand op tijdelijke basis aanneemt, op een participatieplaats, is het cruciaal dat de persoon en de functie bij elkaar passen. Als iemand vervolgens bewezen goed op zijn plaats is, is het belangrijk om dat te verankeren. Zo houd je mensen vast op plekken die betekenis hebben voor de school en bied je mensen die dat nodig hebben, ruggensteun op de arbeidsmarkt, meent Klijnsma.
Maar hoe zit het dan met de doorstroming? Een participatieplaats, met behoud van uitkering, is immers slechts twee jaar beschikbaar?
Dat klopt, zegt Klijnsma. We willen in de eerste plaats zorgen dat mensen weer leren de handen uit de mouwen te steken en dat die extra handen de school ten goede komen. Daarna zou je moeten kijken of mensen kunnen blijven of, dankzij de opgedane ervaring, kunnen doorstromen.

Taakverdeling

Staatssecretaris Van Bijsterveldt memoreert dat haar collega Sharon Dijksma al eerder structureel geld voor conciërges beschikbaar heeft gesteld om het gat te vullen dat ontstond na afloop van de Melkert- en ID-regelingen. Het kabinet wil nu vooral inzetten op andere ondersteunende functies én op de combinatiefuncties om, samen met collega Jet Bussemaker (VWS), een impuls te kunnen geven aan sport en cultuur in combinatie met onderwijs. Van Bijsterveldt ziet vooral kansen in de vorm van brede scholen, te beginnen in de ‘Vogelaarwijken’.
Hoe zijn de taken verdeeld? Wie neemt het initiatief, de gemeente of de school?
Het is een samenwerkingsverband van gemeenten en schoolbesturen, zegt Klijnsma. Maar de gemeente beschikt over het instrument WWB (Wet werk en bijstand) en weet precies welke kandidaten in de kaartenbakken zitten en over welke kwaliteiten zij beschikken.
De rijksoverheid stimuleert door de middelen ter beschikking te stellen, de gemeente regisseert de lokale uitvoering. De school hoeft dus niet zelf te financieren. Maar het is wel aan te raden om bij de gemeente aan de bel te trekken en de mogelijkheden van de verschillende regelingen te laten uitleggen.

Werkplein

Klijnsma noemt het wenselijk dat de gemeente de school zoveel mogelijk uit handen neemt. Eindhoven bijvoorbeeld heeft dat heel goed geregeld met het werkplein: daar heeft iedere werkzoekende één begeleider die hem gedurende het hele traject blijft steunen.
Van Bijsterveldt adviseert scholen goed te analyseren welke taken op eenvoudige wijze zijn over te dragen, bijvoorbeeld surveilleren of licht administratief werk, en met dat lijstje naar de gemeente te stappen.
Beide bewindsvrouwen benadrukken nog eens de voordelen van de combinatiefuncties. Niet alleen voor de gang van zaken op school, maar ook vanwege een breder aanbod, van sport en gezondheid tot cultuur, voor kinderen die daar anders nauwelijks mee in aanraking komen.
Het komt er nu op aan dat de partijen met elkaar aan tafel gaan zitten en samen vaststellen wat voor de plaatselijke situatie de beste oplossing is.

Vragen

De zaal heeft een film gezien die de conciërge neerzet als onmisbaar. ‘Als we erkennen dat die werkzaamheden noodzakelijk zijn, waarom moeten we daar dan eerst overleg over voeren? Verhoog gewoon het budget en oormerk desgewenst het deel voor de conciërgetaken.’
Klijnsma: ‘Het is een zaak van passen en meten. Het zou mooi zijn als we alles zouden kunnen doen waar behoefte aan is, maar dan komen we uit op veel hogere belastingen. Er is flink geknokt voor de beschikbare middelen. Door daar creatief mee om te gaan, kunnen we mensen op gang helpen die aan de kant staan. Zo verenigen we twee goede dingen. Je kunt goede mensen op een gegeven moment weer kwijtraken, maar dat geldt ook voor personeel met een reguliere arbeidsovereenkomst.’

Een schooldirecteur: ‘Het kost veel tijd om steeds maar weer opnieuw mensen in te werken die geen of nauwelijks werkervaring hebben. Als zo iemand eindelijk ingewerkt is, vertrekt hij weer en valt er opnieuw een gat. Als structurele basis zou er financiering moeten zijn voor een conciërge en administratieve ondersteuning.’
Klijnsma: ‘Voor conciërges is dat geld er inmiddels. Wat de participatieplaatsen betreft, hebt u een punt. Maar het gaat hier ook om het sociale aspect: mensen leren weer mee te doen en het blijft natuurlijk spannend of dat lukt. En als dat zo is, zou het mooi zijn als de opgedane werkervaring helpt bij de doorstroming, misschien wel binnen uw eigen school.’

Een wethouder in de zaal signaleert dat het bij de combinatiefuncties gaat om een breed aanbod, een lappendeken van financiën en partners. ‘Hoe gaan we dat invullen en aanbieden?’
Ron Davids, projectleider combinatiefuncties vanuit de Bond KBO reageert: ‘Ter bevordering van de sociale samenhang in de wijken, is het goed als sport, cultuur en onderwijs de handen ineenslaan. De gemeente heeft de regie, maar andere partijen kunnen ook initiatieven nemen. Dat kan op verschillende manieren. Op de website combinatiefuncties.nl staan heel veel suggesties.’