sbo Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt

Welke factoren in de werk- en privé-situatie zorgen ervoor dat vrouwelijke schoolleiders goed functioneren? Dit onderzoek kijkt naar stressfactoren en hulpbronnen die de energievoorraad van werknemers aantasten of juist  opbouwen.

(Bakker, A.B., Gierveld, J.H., Rijswijk, K. van (2006) Succesfactoren bij vrouwelijke schoolleiders in het primair onderwijs. Een onderzoek naar burnout, bevlogenheid en prestaties, Den Haag: SBO)

Onderzoeksvragen

• In welke mate komt het oordeel van leerkrachten over het presteren van de schoolleiders overeen met het oordeel van de schoolleiders zelf?
• Worden de prestaties van vrouwelijke schoolleiders in het po beïnvloed door de mate waarin zij bevlogen zijn in hun werk en de mate waarin zij burnoutklachten ervaren?
• Welke stressfactoren en hulpbronnen op het werk én in de privé-situatie dragen bij aan de bevlogenheid en de burnoutklachten van vrouwelijke schoolleiders in het po?
• In welke mate komen de gerapporteerde burnoutklachten en mate van bevlogenheid overeen met de scores van een algemene groep werkenden in het onderwijs en een groep vrouwelijke zorgmanagers?
• Hoe ervaren vrouwelijke schoolleiders in het po hun werkomgeving (stressfactoren en hulpbronnen) ten opzichte van een algemene groep van werkenden in het onderwijs en een groep vrouwelijke zorgmanagers?

Bevlogenheid leidt tot betere prestaties

Het onderzoek toont aan dat er een sterk positief verband is tussen de mate waarin vrouwelijke schoolleiders bevlogen zijn in hun werk en de wijze waarop leerkrachten hun presteren en leiderschap ervaren. Met andere woorden vrouwelijke schoolleiders die bevlogen zijn, presteren in de ogen van hun leerkrachten beter en zijn beter in staat hun leerkrachten te motiveren. Tegen de verwachting in werd er geen verband gevonden tussen burnoutklachten en hun prestaties en leiderschapsstijl.

Hoe meer hulpbronnen, hoe meer bevlogen

Als vrouwelijke schoolleiders privé of in hun werk meer hulpbronnen tot hun beschikking hebben, zijn ze meer bevlogen. Vooral de steun die ze ontvangen van teamleden en een aantal persoonlijkheidskenmerken (stressbestendigheid, optimisme en eigen effectiviteit) dragen bij aan een hogere mate van bevlogenheid.

Vergelijking met anderen

Vrouwelijke schoolleiders zijn meer bevlogen dan de gemiddelde persoon die in het onderwijs werkt en meer bevlogen dan vrouwelijke zorgmanagers. Wel ervoeren vrouwelijke schoolleiders meer werkdruk en conflict tussen werk en privé-situatie. Hier staat tegenover dat ze ook meer hulpbronnen op het werk rapporteren zoals autonomie, feedback en ontplooiingsmogelijkheden. Opvallend is verder dat zij te weinig coaching ervaren.

Enkele aanbevelingen om de doorstroom van vrouwen naar managementfuncties in het onderwijs bevorderen

• Het stimuleren van duo-banen in managementposities om zo de in- en doorstroom van vrouwen naar managementfuncties te bevorderen.
• Het ontwikkelen en verbeteren van feedbackstructuren en het invoeren van adequate persoonlijke coaching.
• Het ontwikkelen of verbeteren van een instrument waarmee zij zich kunnen oriënteren op een managementfunctie.