sbo Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt

De Bredase onderwijswethouder Saskia Boelema stelde dinsdag 19 april 2011 bij de Avans Pabo de website www.topclassgedragsspecialist.nl in werking. TOPclass Gedragsspecialist is een extra programma bovenop het reguliere Pabo-curriculum, gericht op het werken met basisschoolleerlingen met ernstige gedragsproblemen. Het SBO gaf financiële ondersteuning bij de start. De eerste lichting studenten zit intussen in het derde jaar. De leden van de projectgroep waarin hogeschool en werkveld samenwerken, willen hun ervaringen met het opleiden van ‘topleerkrachten’ graag uitstralen.

TOPClass-projectleider Piet van Meer: “In 2008 zijn we begonnen met de voorbereiding van het programma TOPClass Gedragsspecialist. In het schooljaar 2009-2010 is de eerste groep gestart van toen tweedejaars Pabo-studenten. In het eerste Pabo-jaar vindt de selectie plaats. Die is vrij intensief. We kijken of een student de extra studiebelasting van zes tot acht uur in de week aan kan, maar vooral naar de motivatie en de houding ten opzichte van kinderen met gedragsproblemen. Per lichting kunnen we ongeveer vijfentwintig deelnemers plaatsen.” In september 2010 startte de tweede groep en dit jaar na de zomervakantie begint de derde. “Voor de eerste lichting breekt dan het vierde jaar, het stagejaar, aan. Die stage lopen ze in het speciaal onderwijs en/of op een reguliere basisschool. TOPClass is niet alleen gericht op het speciaal onderwijs, maar ook om in het reguliere basisonderwijs beter toegerust te zijn voor het omgaan met probleemkinderen en hun ouders. De vraag kwam overigens wel uit het speciaal onderwijs. Het gebeurt nogal eens, dat een pas afgestudeerde leerkracht die komt te werken in het speciaal onderwijs, snel afhaakt omdat de kinderen zich daar anders gedragen dan je verwacht. Intussen wordt het ook voor het ‘gewone’ basisonderwijs steeds actueler om te kunnen inspelen op kinderen met gedragsproblemen.”

Praktijkdeskundigen
Het curriculum van TOPClass wordt ingevuld in nauwe samenspraak met het werkveld. “In de projectgroep zijn naast Avans drie scholengroepen vertegenwoordigd uit de regio: INOS Breda, KPO Roosendaal en Het Driespan. Zij bieden zowel regulier basisonderwijs als onderwijs aan zeer moeilijk lerende kinderen en kinderen met gedrags- en/of psychiatrische problematiek (REC-3 en REC-4).”
Projectgroeplid Josette Baartmans werkte jarenlang als leerkracht in het speciaal onderwijs, en leidt nu de ambulante dienstverlening bij KPO Roosendaal. “We schakelen in de modules van TOPClass onze praktijkdeskundigen in. Wat erg belangrijk is, is dat de studenten leren werken volgens handelingsplannen. Dat zijn afspraken die gemaakt worden over de aanpak van een bepaald kind. Daar moet je als leerkracht rekening mee houden terwijl je lesgeeft. Een voorbeeld: als Jantje druk wordt, moet je hem even laten bewegen, maar bij Marietje werkt dat averechts, die moet je afleiden. Het werken met handelingsplannen vraagt ook veel afstemming en communicatie. Met deskundigen en vooral met de ouders. In staat en bereid zijn tot samenwerken is een belangrijke eigenschap om te kunnen lesgeven aan kinderen met gedragsstoornissen. Daarom zit er een extra module over communicatie in het TOPClass programma.”

Pré in kennis
Derdejaars Pabo-studente Sophie Tiggelman volgt het programma van TOPClass met veel gedrevenheid. “Mijn medestudenten en ik krijgen vooral veel gelegenheid om te ervaren hoe het is om met moeilijke kinderen te werken. Je leert om een gedragsprobleem te zien als een uitdaging: hoe kan ik dit kind zo begeleiden dat het optimaal kan leren? Door alle input vanuit de praktijk en via de stages leren we om iets verder te kijken. Sommige problemen zoals eetstoornis of faalangst zie je niet direct. In feite is ieder kind uniek, en gaat het erom de juiste gebruiksaanwijzing te vinden. Wij krijgen een wat grotere rugzak om kinderen iets extra’s mee te geven. En ook alles daaromheen, zoals overleggen met deskundigen of een ‘slecht nieuws’-gesprek kunnen voeren met ouders.” Sophie volgt het extra studieprogramma omdat ze al gekozen had voor het speciaal onderwijs. “Mijn vader werkt er en ik ging vroeger weleens mee om te helpen. Ook heb ik een broer die wat moeilijker leert. Het is de wereld waarin ik wil werken.” Onder de medestudenten die bij de presentatie aanwezig zijn, zijn er ook die juist de waarde van TOPClass benadrukken voor het reguliere onderwijs. “Eigenlijk zou elke leerkracht deze kennis moeten hebben.” Zelf zijn ze erg blij met de extra bagage. “Je hebt toch een pré in kennis als je straks gaat solliciteren.”

Waardevolle investering
Onderwijswethouder Saskia Boelema is blij met de extra aandacht voor zorgleerlingen in de Pabo-opleiding. “Het beroep van leraar wordt steeds veelomvattender omdat onze maatschappij complexer is geworden. Straks met de bezuinigingen op de ambulante zorg komt er nog meer bij de scholen te liggen. TOPClass is, mede doordat het samen met de scholen is opgezet, een waardevolle investering voor het onderwijs in Breda en de regio.” Met een druk op het projectiescherm maakt ze www.topclassgedragsspecialist.nl zichtbaar voor alle aanwezigen. “Via deze website willen we uitdragen wat we via TOPClass ontwikkelen”, vertelt Piet van Meer. “Tot dusver is wat wij doen uniek in Nederland en er is veel belangstelling voor.”
Na afloop van de presentatie vertelt hij dat het programma heeft geleid tot het opzetten van een Kenniskring vanuit het lectoraat Vernieuwend Onderwijs bij Hogeschool Avans. “We willen een aantal vernieuwende aanpakken testen in de praktijk, en zo een bijdrage leveren aan de verdere kennisontwikkeling rond het lesgeven aan kinderen met gedragsproblemen.” Tot slot uit hij nogmaals zijn voldoening over het traject TOPClass Gedragsspecialist. “Iedereen die erbij betrokken is, is enthousiast. De collega’s hier op de Pabo, de studenten, de praktijkdocenten en de onderzoekers. We hebben het programma in zeer soepele samenspraak met de praktijk kunnen vormgeven, een teken dat het voorziet in een behoefte.”