Miniconferentie Interculturele Competenties – presentatie Full Color-trainingen - 9 november

Het is donderdag 9 november als de deuren van de Harry Borghoutszaal bij het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt (SBO) worden geopend voor de miniconferentie Interculturele Competenties. Circa zestig deelnemers, veelal docenten van lerarenopleidingen en pabo’s, nemen plaats aan de ronde tafels. Zij komen deze middag bijeen om zich te oriënteren op de ontwikkelde trainingsmodules door Full Color om het intercultureel communiceren met studenten naar een hoger plan te tillen.
Als alle deelnemers plaats hebben genomen, heet dagvoorzitter Carola Eijsenring, eigenaar van Indigo-Wereld, iedereen van harte welkom. Vervolgens nemen achtereenvolgens Lucy Kortram, lector Diversiteit en de Multiculturele Competentie, en Edwin Hoffman, ontwikkelaar van het TOPOI-model, het woord. De zaal luistert aandachtig en doet vervolgens nieuwsgierig mee aan ‘Barnga’, een simulatiespel waarbij de deelnemers een ‘cultuurschok’ ervaren door onverwachte communicatiestoornissen en cultuurbotsingen. Tijdens een korte pauze waarin de deelnemers koffie inschenken en documentatiemateriaal verzamelen, vult de zaal zich met geroezemoes. Kennelijk hebben het spel en de lezingen voldoende stof voor discussie gegeven, want al snel worden kwesties als vooroordelen, miscommunicatie en competenties uitvoerig besproken.

Training over interculturele competenties
Na een klein half uur wordt de miniconferentie vervolgd met de presentaties van de twee ontwikkelde trainingen. De eerste training ‘Interculturele competenties voor docenten van lerarenopleidingen’ wordt toegelicht door Lou Verhage, docent Hogeschool Inholland Rotterdam. “De vorige sprekers gaven al aan dat de omgeving blijvend verandert en dat ook hogescholen hierop blijvend moeten inspelen. Goed materiaal om collega-docenten hierin te trainen en te begeleiden, was echter lange tijd niet voorhanden.” Volgens hem is het trainingsprogramma dan ook ontwikkeld om hogescholen te stimuleren hun docenten verder te professionaliseren in het omgaan met culturele diversiteit. Het materiaal bevat hiervoor zowel praktische oefeningen en tips als achtergrondinformatie in de vorm van ondersteunende theorie en artikelen.

Tijdens de training spreekt Verhagen veelal uit eigen ervaring. “De try-out van de training vond op onze school plaats en daaruit bleek dat de inhoud goed inzetbaar is. Docenten ervaren een goede begeleiding en krijgen meer zicht in de diverse achtergronden van studenten. Daarnaast wordt de eigen perceptie tegen het licht gehouden.” Om zijn woorden kracht bij te zetten, doet hij een oefening met de deelnemers die ook in de trainingsmodule aan bod komt. Het betreft het bekijken van de video ‘A Tale of O – On being different’, gebaseerd op de ‘Tokentheorie’ van Rosabeth Moss Kanter. Centraal in de film staat de ‘wij/jij-verhouding’, waarbij de individuele O te allen tijde opvalt als de X-en in de meerderheid zijn. Fouten, misverstanden, maar ook successen: alles wat de ‘O’ doet, staat in de schijnwerpers.

Als de film na een kwartier wordt stopgezet, is het even stil in de zaal. Gevraagd wordt naar reacties. Een van de aanwezigen is zichtbaar onder de indruk en krijgt de microfoon aangereikt: “Ik zie nu pas in dat ik een studente in de klas heb, die overduidelijk een ‘O’ blijkt.” Als haar gevraagd wordt hoe ze hier in de toekomst mee om zal gaan, laat ze weten dat ze door deze film inziet dat ze niet meer zo veel nadruk moet leggen op de goede prestaties van deze studente. “Juist niet, want ook daardoor plaats je iemand zichtbaar buiten de groep.” Een andere deelnemer steekt zijn hand op en zegt: “De film is heel herkenbaar voor allerlei situaties. Het is bijna een theoretisch model.”Hierop wordt gereageerd met de treffende woorden: “De film werkt voor mij als een eyeopener. Het gaat niet om de personen zelf, maar om de mechanismen die in werking treden als iemand ‘anders’ is.”

Training aan mentoren in het basisonderwijs
Ook tijdens de presentatie over de tweede training, ontwikkeld door Paul Mol - docent aan de hogeschool IPABO in Amsterdam, reageren de deelnemers pro-actief. Deze training staat in het teken van ‘Het begeleiden van biculturele studenten door mentoren in het basisonderwijs’ en bestaat uit diverse modules. Voorbeelden hiervan zijn: kritisch zelfonderzoek, begeleidingstechnieken, communicatiestoringen, rollenspellen en intervisie. Mol geeft in deze presentatie voorbeelden uit de rollenspellen en vraagt deelnemers om reacties. “Wat doe je bijvoorbeeld als een kind grapjes heeft gemaakt over het hoofddoekje van de studente, die daar erg verdrietig om is.” De deelnemers reageren opvallend verschillend, maar zijn het onderling eens dat het erg belangrijk is om over dergelijke voorvallen met collega’s te praten. Vervolgens wordt de deelnemers gevraagd na te denken over wat een mentor moet leren. Een kleine greep uit de reacties: veiligheid creëren voor studenten, aandacht besteden aan de personen achter de etniciteit, eigen vooroordelen kennen en kennis hebben van culturele processen.

Een mooi moment voor dagvoorzitter Carola Eijsenring om de dag af te sluiten. “Het doel van deze middag was het in kennis stellen van deze praktische trainingen, waarmee u collega’s kunt trainen en ook zelf aan de slag kunt. Kortom: word wakker, kijk om u heen en als u ziet dat een collega slaapt, maak hem of haar dan ook wakker!”

De trainingsmodules zijn bedoeld voor docenten en mentoren aan de lerarenopleidingen en pabo’s en zijn aan te vragen bij het secretariaat van het SBO.
tel. (070) 376 57 70
sbo@caop.nl