Om pabo en lerarenopleidingen extra handvatten te geven voor het werven en opleiden van meer allochtone studenten heeft het SBO succes- en faalfactoren van projecten voor meer culturele diversiteit in kaart gebracht.
Dossiers
- Sector
- Primair onderwijs
Lerarenopleidingen voor po (pabo)
15 februari 2011Goed onderwijs begint bij goed opgeleid onderwijspersoneel. Hier vindt u informatie over de opleiding voor toekomstige meesters en juffen in het primair onderwijs: pabo. Door de bundeling van publicaties, cijfers, projecten en praktijkvoorbeelden, krijgt u een overzicht van de ontwikkelingen en trends.
Publicaties
Actueel
Trends in cijfers
Praktijkvoorbeelden
Instrumenten
Projecten
Bij de aanvang van het eerste studiejaar aan lerarenopleidingen is een derde deel van de uitvallers voorspelbaar. Uitvallers zijn herkenbaar omdat zij zich minder oriënteren, laat hun studie kiezen en lagere verwachtingen van opleiding en eigen prestaties hebben. Dat blijkt uit de studie ‘Studiesucces en studieuitval bij eerstejaars in de hbo-onderwijsopleidingen’ van SBO.
Een SBO-onderzoek over het aantal leraren met een pabodiploma in het voortgezet onderwijs, hun taken en hun kwaliteiten. Het onderzoek bestond uit secundaire analyses op bestaande bestanden, een enquête onder vmbo/praktijk-scholen en interviews met schoolleiders, deskundigen en pabogediplomeerden.
In dit onderzoeksrapport staan aanbevelingen voor imagoverbetering en promotie van het beroep, maar ook voor de scholen zelf om meer jongens te werven voor het beroep. Daarnaast ook een beschrijving van projecten uit de Verenigde Staten, Australie en Engeland.
In dit onderzoeksrapport van het SBO wordt de doorstroom van mbo'ers naar de pabo belicht. De ervaringen van studenten, docenten en stagebegeleiders zijn geïnventariseerd. In het rapport worden tot slot conclusies en aanbevelingen gedaan voor succesvolle doorstroming.
Boekje ‘Jong leiderschapstalent’ van het SBO over de minor Onderwijskundig Leiderschap. Om pabo, lerarenopleiding en stageschool te inspireren en handreikingen te bieden om zelf een minor te starten, studenten te motiveren en stageplaatsen te creëren.
Een vergelijking van lerarenopleidingen in verschillende landen met betrekking tot studieduur, stages, toelatingscriteria en opleidingsmodellen. Meestal bestaan er in een land verschillende soorten lerarenopleidingen. Universiteiten, hogescholen en private instanties verzorgen de lerarenopleidingen. Alhoewel tussen de verschillende curricula veel variaties bestaan, bieden de landen wel dezelfde vakken aan.
Het ministerie van OCW, de VSNU en de HBO-raad hebben in 2005 afgesproken een gezamenlijke inspanning te verrichten om de kwaliteit van de lerarenopleidingen te verhogen. De afspraken zijn vastgelegd in de Beleidsagenda lerarenopleidingen 2005-2008. De Inspectie van het Onderwijs heeft in de tweede helft van 2007 onderzocht hoe tot op dat moment invulling is gegeven aan de gemaakte afspraken.
Het doel is meer en beter opgeleide leraren om het kwantitatieve en kwalitatieve lerarentekort aan te pakken. De agenda is gebaseerd op drie bronnen: Actieplan Leerkracht van Nederland, Beleidsagenda Lerarenopleidingen 2005-2008 en gesprekken tussen staatssecretaris van Bijsterveldt en leraren, studenten, lerarenopleiders en sociale partners in het onderwijs.
Het advies 'Kwaliteitsborging van het eindniveau van aanstaande leraren' gaat over de kwaliteit van de lerarenopleidingen. De Onderwijsraad doet enkele aanbevelingen die moeten leiden tot versterking van het vertrouwen van de samenleving in deze kwaliteit.
De pilots van het project 'Paboys: Meer mannen in het onderwijs'hebben een breed palet aan ervaringen opgeleverd waar ook andere pabo’s hun voordeel mee kunnen doen. De maatregelen die uit de evaluatie als effectief naar voren kwamen, zijn bijeengebracht in deze praxisreeks.
De Onderwijsraad buigt zich in het advies 'De weg naar de hogeschool' over de aansluiting tussen middelbaar en hoger beroepsonderwijs. De uitval van mbo’ers in het hoger beroepsonderwijs (inclusief overstappen naar een andere studie) is aan de hoge kant en het rendement aan de lage kant. Dit geldt ook indien we alleen kijken naar de pabo en de tweedegraads lerarenopleiding.
Volgens de Nijmeegse onderwijskundige en pabo-docente Gerda Geerdink knappen veel mannelijke pabo-studenten af op de ‘vrouwelijke’ benadering van het leraarsberoep. Zij stelt dat de pabo’s zich om te beginnen weer eens moeten afvragen wat eigenlijk een goede leerkracht voor de basisschool is en welk curriculum hierbij hoort.
In hun zoektocht naar oplossingen voor de tekorten op de onderwijsarbeidsmarkt presenteren de Amsterdamse lerarenopleidingen twee nieuwe publicaties. Met uitkomsten van onderzoek, expertmeetings en interviews, uitgevoerde trainingen, en aanbevelingen en tips om uitval van beginnende leraren te voorkomen.
Het blijkt bijzonder lastig allochtone studenten aan te trekken en vooral te behouden. De uitval is enorm, wat veel te maken heeft met het gebrek aan goede stageplekken. De Rotterdamse pabo’s en lerarenopleiding hebben een project uitgevoerd om hier iets aan te doen.
De Faculteit Educatie van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) is gestart met het project Meer Mans, dat ten doel heeft om de pabo als studiekeuze voor meer jongens interessant te maken en meer, goede mannelijke leraren op te leiden.
Op dit moment laat het SBO op acht lerarenopleidingen een toets testen die op tijd signaleert of een aankomende student een verkeerde studiekeuze heeft gemaakt of extra studiebegeleiding nodig heeft. Dit 'uitvalinstrument' is waarschijnlijk vanaf juni 2011 beschikbaar voor alle lerarenopleidingen.
Op 9 november organiseerden Hogeschool Utrecht, Windesheim Flevoland, Hogeschool van Amsterdam, Inholland Hogeschool en Windesheim het derde Meesterschapsdebat.
In haar proefschrift onderzoekt Nataša Pantić het concept docentcompetenties als basis voor de lerarenopleiding, waarbij aandacht besteed wordt aan de voorbereiding van docenten op hun rol als overdrager van normen en waarden en als innovator.
Op Stamos zijn de gegevens over de instroom van het aantal studenten op de lerarenopleidingen geactualiseerd.
Op Stamos zijn de gegevens over het aantal gediplomeerden aan de lerarenopleidingen over het jaar 2010 geactualiseerd.
Het studierendement van de lerarenopleidingen voor het primair onderwijs ligt hoger dan in het totale hbo, maar in het tweedegraads gebied is het rendement juist lager. Dit geldt met name voor de talenopleidingen.
Bij de verschillende hbo-lerarenopleidingen vallen in het algemeen minder studenten uit dan in het totale hbo. Bij de talenopleidingen vallen relatief veel studenten voortijdig uit.
Het SBO heeft de gegevens van vooraanmeldingen geanalyseerd om in kaart te brengen hoeveel studenten zich tot en met mei 2010 hebben aangemeld (let op: niet ingeschreven) voor een lerarenopleiding. Daarnaast is gekeken hoe deze aantallen zich verhouden tot enerzijds voorgaande jaren en anderzijds de uiteindelijke instroom in de lerarenopleidingen.
Een analyse van het beroepsrendement van gediplomeerden aan lerarenopleidingen voor het primair en voortgezet onderwijs tussen 1995 - 2005. Daarbij is specifiek gekeken naar geslacht, etniciteit, soort lerarenopleiding en regio.
In deze factsheet worden de verschillen in de studentenstromen tussen mannelijke en vrouwelijke studenten naast elkaar gelegd en wordt ook bekeken of dit is terug te zien in de werkgelegenheid in het primair onderwijs.
Hoeveel en welke studenten (autochtoon/allochtoon) schrijven zich in voor de pabo (lerarenopleiding basisonderwijs) en blijven na het eerste studiejaar de opleiding volgen?
Hoewel er deels al lerarentekorten zijn en deze tekorten naar verwachting de komende jaren zullen toenemen, zijn er nog steeds flink wat studenten ingeschreven aan deze opleidingen.
In de deze factsheet is weergegeven hoe de instroom zich ontwikkelt bij verschillende vakkenclusters van vakken die gegeven worden in het voortgezet onderwijs.
Pabo-studenten van buiten de Randstad stage laten lopen op een zwarte school in de grote stad. Het is een van de activiteiten die het Projectbureau Salto (Stedelijke Aanpak Lerarentekort Onderwijs) organiseert om meer leerkrachten te werven voor het Haagse basisonderwijs.
Pabo-studenten oriënteren zich op het vmbo. Dat is de gedachte achter een initiatief van een aantal vmbo-scholen en een pabo-opleiding binnen het regionaal platform Rijnstreek.
Dit project voor Professionel School Development is een Amerikaans idee om pabo-studenten vanuit de praktijk op te leiden. In dit geval vanuit een basisschool in Amersfoort.
De Meppelse pabo van de Hogeschool Drenthe heeft een verkorte opleiding op basis van ‘afstandsleren’ ontwikkeld: Vondst (Verkorte Opleiding Nieuwe Duale Stijl met behulp van Teleleren). Door via ict op afstand te leren is de studie bereikbaar voor studenten in heel Nederland en zelfs daarbuiten. Tijdens de opleiding wordt er veel aandacht besteed aan stage binnen het basisonderwijs.
Tien basisscholen, pabo’s en lerarenopleidingen kregen via OCW vanuit het ‘Breed Initiatief Maatschappelijke Binding’ (BIMB) een financiële prikkel voor het bevorderen van ‘meer kleur voor de klas’. Dat leverde een serie beschrijvingen van goede praktijkvoorbeelden op.
In het netwerk Suc6! Voor nul tot zes werken ROC Mondriaan, Haagse Hogeschool, Hogeschool INHolland en het Haags Centrum van Onderwijsbegeleiding (HCO) samen om kennis en expertise te bundelen en verspreiden voor een betere aansluiting tussen mbo- en hbo-opleidingen (voor pedagogisch medewerker mbo-niveau 3, onderwijsassistent mbo-niveau 4 en pabo).
Studenten aan een lerarenopleiding worden steeds vaker opgeleid in de praktijk. Dat betekent dat zij een groot deel van hun opleiding doen in de school. Voor de instelling biedt het opleiden van studenten een nieuwe uitdaging waarvan zij veel kunnen leren.
Schoolbesturen, BCO Onderwijsadvies, Fontys Hogescholen, Pabo Venlo en de Gilde-opleidingen hebben de handen ineengeslagen om een nieuw soort opleiding te creëren: de IDEE-Academie ‘Labyrint’. Reden daarvoor was de veranderende omgeving en functie van de basisschool. Van de nieuwe leraar worden inmiddels heel andere dingen verwacht dan van de traditionele.
Het doel van dit succesvolle project van Pabo Fontys was mentoren begeleidingsvaardigheden bijbrengen. Zij leerden minder te regelen, sturen en adviseren. De ‘nieuwe mentor’ stimuleert het zelfsturend vermogen van de pabo-student.
Op de simulatieschool leren vierdejaars pabo-studenten hoe het er echt aan toe gaat op de basisschool. Omdat het beroep van leraar veel meer inhoudt dan alleen didactische vaardigheden.
Via deze website kunt u de kennisbases voor de lerarenopleidingen basis- en voortgezet onderwijs doorzoeken en downloaden. Een kennisbasis bevat de beschrijving van de kennis die de leraar aan het einde van zijn of haar opleiding minimaal moet hebben.
Leerkracht in Beeld is een site met uiteenlopende zelfevaluatie-instrumenten die (aankomende) leraren po, vo en mbo kunnen helpen bij verdere ontwikkeling. Dit alles met maar een doel: leraren krijgen makkelijker een beeld van zichzelf.
Een training voor praktijkbegeleiders van stagescholen bereidt deze mentoren voor op het goed begeleiden van de allochtone studenten. In een trainingsboek voor docenten van lerarenopleidingen staan handreikingen voor het verwerven van interculturele competenties.
De Hogeschool Driestar-Educatief te Gouda heeft met subsidie van het SBO en in samenwerking met Octaaf een minor Onderwijskundig Leiderschap voor po en vo ontwikkeld.
Binnen het project 'Meer allochtone docenten voor Rotterdam' vonden verschillende activiteiten plaats. Eén daarvan is een Roadshow waarmee Pabo Thomas More, samen met rapgroep K-Liber, langs Rotterdamse vo-scholen ging.
Het SBO ondersteunde in 2005-2007 zes pilots met als voornaamste doel de instroom van mannen op de pabo bevorderen en uitval in de opleiding en het beroep voorkomen. Daarnaast heeft nog een andere pilot van het netwerk van SBO deelgenomen. Deze pilots hebben een palet aan ervaringen opgeleverd. Klik hier voor een totaaloverzicht van het project.
